يك پيشنهاد براي مطالعه

دكتر علي ساعي استاد يار جامعه شناسي دانشكده علوم انساني دانشگاه تربيت مدرس پژوهش ارزنده اي در مورد دموكراتيزاسيون در ايران به ثمر رسانده است. اين پژوهش توسط موسسه انتشارات آگاه در 224 صفحه به زيور چاپ آراسته شده است. مطالعه دقيق اين كتاب توسط كساني كه سري در مسائل دمكراسي ايران دارند خالي از لطف نيست. آنچه در پي مي آيند معرفي اثر علمي و ماندگار دكتر ساعي است:

ساعي، علي (1386) در پژوهشي با نام «دموكراتيزاسيون در ايران» كه به صورت كتاب منتشر شده است هدفِ توصيف و تبيين ميزان دموكراتيزاسيون در ايران و ارائه راه حل جهت رفع موانع تحقق اين پديده را دنبال مي كند. روش اين پژوهش اسنادي ـ تاريخي است. و از سه سطح؛ كشور، دوره هاي تاريخي، و دوره هاي انتخاباتي پارلمان و رياست جمهوري به عنوان واحد تحليل استفاده شده است. نتايج پژوهش ساعي نشان مي دهد: متغييرهاي مدرنيزاسيون، ميزان توسعه جامعه مدني، و الگوي مناسبات كنشگران سياسي روي هم رفته 67 درصد از واريانس دموكراتيزاسيون در ايران را تبيين كرده اند. متغييرهاي افزايش شهري شدن، توليد ناخالص ملي، افزايش ميزان باسوادي، و ظهور و گسترش قشرهاي اجتماعي جديد عوامل ساختاري هستند كه زمينه مناسب براي تحقق و تحكيم كامل دموكراتيزاسيون را فراهم مي سازند. بر اين مبنا توسعه اقتصادي موجب توسعه آموزشي مي شود. در اثر توسعه آموزشي نيروهاي اجتماعي جديد مانند دانشجويان، استادان و روشنفكران ظهور مي كنند. نيروهاي اجتماعي جديد به دنبال پي گيري منافع خود اقدام به تشكيل نهادهاي مدني و دموكراتيك در جامعه مدني مي كنند. و در نهايت در صورت وجود مناسبات غير سركوب گرايانه (بين محافظه كاران درون حاكميت و مخالفان آنان) گذار به دموكراسي اتفاق مي افتد. اين پژوهش نشان داده است سركوب كنشگران سياسيِ مخالف اقتدارگرايي توسط محافظه كاران موجب نامتقارن شدن رابطه بين اين دو دسته است. و رابطه نامتقارن باعث گسست در فرايند دموكراتيزاسيون و باز تثبيت (Restabilization) اقتدارگرايي است. به نظر ساعي تقويت جامعه مدني مي تواند منجر به برقراري توازن بين محافظه كاران و مخالفان آنها شود.